Táo bón mãn tính là gì, có nguy hiểm không? Nguyên nhân, cách điều trị

Táo bón mãn tính là một tình trạng bất thường đường tiêu hoá khá phổ biến trong cộng đồng và có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào. Táo bón mãn tính có thể gây ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt của người bệnh. Hãy cùng Hemono tìm hiểu thêm về bệnh này: những nguyên nhân khiến bạn bị táo bón mãn tính và phải làm gì để khắc phục tình trạng trên trong bài viết sau đây nhé.

Táo bón mãn tính là gì, có nguy hiểm không? Nguyên nhân, cách điều trị
Táo bón mãn tính là gì, có nguy hiểm không? Nguyên nhân, cách điều trị

1, Táo bón mãn tính là gì?

Trước hết các bạn phải biết thế nào là táo bón? Táo bón là một tình trạng rối loạn tại đường tiêu hoá, dẫn đến sự khó khăn trong việc đi đại tiện khi cố rặn để đẩy phân ra ngoài hoặc táo bón là khi một người đi đại tiện dưới 3 lần trong một tuần.

Táo bón mãn tính là tình trạng khó đi đại tiện kéo dài trên 2 tháng.

2, Nguyên nhân gây táo bón mạn tính là gì?

Táo bón mạn tính là một bệnh lý đa nguyên nhân trong đó có các nguyên nhân do vấn để chủ quan của con người và do các nguyên nhân bệnh lý khác của cơ thể gây ra. Sau đây là những nguyên nhân hay gặp dẫn đến tình trạng táo bón mạn tính:

Chế độ ăn uống không hợp lý, thiếu chất xơ:

Đây là một nguyên nhân phổ biến gây nên bệnh lý táo bón mạn tính. Chế độ ăn uống không hợp hay ăn quá ít, không đủ chất xơ (ăn ít rau xanh, trái cây, và các thực phẩm có chứa nhiều chất xơ) thay vào đó lại ăn nhiều những loại thức ăn nhanh chứa nhiều đường và tinh bột. Chế độ ăn như vậy sẽ dẫn đến việc phân không thể đạt được một độ nặng cần thiết để tạo áp lực và thời gian di chuyển của thức ăn trong lòng ruột cũng tăng lên, từ đó làm cho khuôn phân trở nên khó bài xuất ra ngoài.

Ngoài ra việc uống ít nước hoặc các loại chất lỏng tương tự cũng là một nguy cơ có thể dẫn đến tình trạng táo bón mạn tính.

Lối sống ít vận động:

Việc vận động thường xuyên sẽ làm cho quá trình vận chuyển và tiêu hoá thức ăn được diễn ra nhanh và hiệu quả hơn. Nhiều tác giả đã nghiên cứu và thấy rằng việc tập thể dục thường xuyên có tác dụng làm tăng cường nhu động ruột, giúp cho thức ăn được vật chuyển đúng chiều trọng lực và từ đó làm cho việc đưa bã thức ăn tới trực tràng trở nên nhanh hơn mà mất ít nước hơn, thuận tiện cho việc đưa phân ra ngoài cơ thể.

Bệnh lý liên quan tại đường tiêu hoá và toàn thân:

Các bệnh lý khác tại hệ thống tiêu hóa sẽ làm cho quá trình vận chuyển và tiêu hoá hấp thu thức ăn gặp nhiều trở ngại, dễ gây ra tình trạng táo bón. Các tình huống hay gặp có thể là:

  • Các bệnh lý làm hẹp đường tiêu hoá làm tắc nghẽn đường đào thải của phân và từ đó cản trở việc đào thải phân ra bên ngoài ống tiêu hóa. Có thể gặp các tình trạng bệnh lý như: hẹp ruột kết, trực tràng hoặc hậu môn, tổn thương mô ruột, túi thừa đại tràng, dị dạng hẹp ruột, các khối u đại tràng hoặc các khối u vùng lân cận chèn ép vào ống tiêu hoá dẫn đến việc hẹp thậm chí tắc ống tiêu hoá,…
  • Các bệnh có ảnh hưởng và làm giảm nhu động ruột, từ đó làm giảm quá trình vận chuyển chất thải bã thức ăn như bệnh lý thần kinh ruột, các rối loạn thần kinh toàn thân (chấn thương tủy sống, đột quỵ, bệnh thần kinh tự chủ,…). Một số bệnh nội tiết (tiểu đường, tăng canxi huyết, rối loạn hóc môn tuyến giáp,…), các bệnh rối loạn vận cơ (xơ cứng bì và bệnh amyloidosis) cũng có thể gay táo bón mãn tính.
  • Rối loạn chức năng vận động cảm giác vùng trực tràng là một yếu tố gây là các triệu chứng ở bệnh nhân táo bón mạn tính. Trực tràng sẽ giảm cảm giác mót đại tiện làm cho người bệnh không có cảm giác muốn đi ngoài. Lúc này cả khuôn phân sẽ được giữ lại trong trực tràng, lượng phân càng nhiều lại càng gây cản trở quá trình di chuyển các chất cặn bã và từ đó sẽ làm tăng áp lực lên thành trực tràng. Tình trạng này thường có xu hướng duy trì kéo dài và làm giãn quai trực tràng, làm giảm phản xạ co bóp của các cơ để đưa phân ra ngoài.

Do thuốc:

Một số bệnh ở phụ nữ độ tuổi mãn tính khi điều trị thì phải sử dụng thuốc trong một thời gian dài và trong số đó có những loại thuốc có thể gây ra tình trạng táo bón mãn tính như thuốc kháng cholinergic (Hyoscine), thuốc chống trầm cảm (Imipramine và fluoxetine), thuốc chống động kinh (ví dụ: phenytoin và carbamazepin), thuốc chống loạn thần (haloperidol và clozapine), thực phẩm bổ sung có chứa sắt và canxi,…

Rối loạn tâm thần:

Đa số các bệnh nhân gặp phải tình trạng táo bón mãn tính được ghi nhận là có sự rối loạn về mặt tâm lý trong cuộc sống như phải thường xuyên lo lắng, trầm cảm, lạm dụng thể chất và tình dục, chán ăn tâm thần,…

3, Những ai có nguy cơ cao mắc táo bón mãn tính?

Những ai có nguy cơ cao mắc táo bón mãn tính?
Những ai có nguy cơ cao mắc táo bón mãn tính?

Táo bón mạn tính là một tình trạng rất phổ biến và có thể gặp ở bất cứ đối tượng nào và lứa tuổi nào, nhưng tỷ lệ gặp cao hơn cả là những nhóm đối tượng sau đây:

  • Táo bón mãn tính ở người lớn tuổi có xu hướng gặp nhiều hơn và phổ biến hơn ở những người trẻ. Nguyên nhân chủ yếu gây táo bón mãn tính ở người lớn tuổi là do tuổi cao sẽ có xu hướng bị giảm nhu động ruột, chế độ ăn không thích hợp, thiếu hoạt động, thiếu chế độ ăn uống thích hợp, thường mắc các bệnh mạn tính. Một số loại thuốc khi sử dụng thường xuyên có tác dụng phụ gây táo bón.
  • Ở phụ nữ có thai đặc biệt là trong những tháng cuối của thai kỳ thì nguy cơ mắc táo bón mạn tính tăng cao. Nguyên nhân chủ yếu là do sự gia tăng đáng kể của các loại hormon sinh dục, khối thai to trong buồn tử cung sẽ chèn ép lên ổ bụng và làm giảm chuyện động của các quai ruột do tăng áp lực cơ học.
  • Phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh cũng có nguy cơ bị táo bón mạn tính khá cao. Tình trạng này có thể liên quan đến sự dao động của các hormone sinh dục và cảm giác sinh dục nữ cũng làm tăng khả năng mắc táo bón mạn tính.

4, Biểu hiện của người mắc táo bón mãn tính là gì?

Tùy vào từng trường hợp cũng như cơ địa từng bệnh nhân mà sẽ có thể có một số biểu hiện khác nhau. Nhưng nhìn chung các bệnh nhân bị bệnh táo bón mạn tính thường có các triệu chứng điển hình như sau:

  • Đi đại tiện không thường xuyên (số lần đại tiện thường là dưới 3 lần trong 1 tuần).
  • Luôn luôn có cảm giác kích thích và phân không thể thoát ra ngoài hoàn toàn trong mỗi lần đi đại tiện. Vẫn còn tồn tại cảm giác mót đại tiện sau khi vừa đi đại tiện xong.
  • Thời gian đi đại tiện kéo dài hơn bình thường. Thường gây ra cảm giác căng thẳng cho người bệnh trong khi đại tiện. Nhiều người còn gặp phải chứng sợ đi đại tiện.
  • Phân thường vón cứng thành những cục khô và nhỏ, màu sắc thường thay đổi không còn màu vàng sáng như trước và thường có dính theo một chút máu tươi.
  • Người bệnh thường có cảm giác tức bụng, bụng có thể chướng to mà sau khi đi đại tiện vẫn không bớt chướng, cảm giác đau bụng âm ỉ nhiều khi trội lên làm người bệnh khó chịu.
  • Trong một số tình trạng táo bón mạn tính một số người bệnh có những triệu chứng của tình trạng nhiễm độc như da mặt xanh, đầu choáng váng, buồn nôn, nôn,…

5, Những biến chứng gây ra do bệnh lý táo bón mãn tính

Những biến chứng gây ra do táo bón mãn tính
Những biến chứng gây ra do táo bón mãn tính

Táo bón thực chất không hề nguy hiểm, thậm chí nhiều nhà chuyên môn chỉ coi đó là một triệu chứng bệnh lý đường tiêu hóa. Tuy nhiên nếu tình trạng táo bón không được cải thiện mà còn kéo dài thì cũng có thể gây ra một số biến chứng ảnh hưởng đến bệnh nhân. Táo bón kéo dài lâu ngày được biết đến là nguyên nhân của các bệnh đường tiêu hoá khác như:

  • Trĩ: táo bón được biết đến là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nên bệnh trĩ. Trong bệnh táo bón mạn tính, cục phân khô và vón cục sẽ gây tổn thương trực tiếp đến các tổ chức mô mềm xung quanh hậu môn lâu ngày dẫn đến việc hình thành búi trĩ. Việc tăng áp lực bên trong ổ bụng và sức rặn quá lớn trong mỗi lần đi đại tiện làm cho các búi trĩ ngày càng càng sa xuống vùng thấp và to ra. Biểu hiện là phân càng ngày càng nhỏ dần và dính nhiều máu tươi.
  • Tắc ruột: Khi lượng phân không được đào thải ra khỏi cơ thể thì chúng sẽ được tích trữ ngày càng nhiều trong lòng đại tràng làm cản trở quá trình lưu thông ruột rồi gây ra tình trạng tắc hoặc bán tắc ruột cơ năng. Dẫn đến tăng áp lực trong lòng đại tràng làm cho đại tràng giãn rộng, bụng chướng, đau bụng tăng dần, không đánh hơi và đi ngoài được.
  • Nhiễm độc mãn tính: Việc phân và các bã thức ăn không thoát ra ngoài mà cứ ứ đọng trong lòng ruột đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại vi khuẩn phát triển. Vi khuẩn này lại tiếp tục phân hủy và chuyển hoá các chất cặn bã, phân thành nhiều chất có hại và được đại tràng hấp thu vào máu gây nên tình trạng nhiễm độc cho cơ thể. Táo bón mạn tính cũng được biết là nguyên nhân gây ngộ độc urê dẫn người bệnh đi vào hôn mê.
  • Ung thư hậu môn- trực tràng: Ngoài ra vi khuẩn có nhiều trong lòng đại tràng còn phân hủy tạo ra các chất gây ung thư và  táo bón mạn làm cho thời gian các chất này ở lâu trong lòng đại tràng và trực tràng làm làm tăng thời gian tiếp xúc dẫn đến nguy cơ ung thư hậu môn- trực tràng tăng.
  • Sa trực tràng: Tình trạng táo bón kéo dài lượng phân ứ lại càng nhiều làm tăng áp lực trong trực tràng, dẫn đến niêm mạc trực tràng căng giãn quá mức không thể quay lại hình dáng ban đầu. Theo thời gian niêm mạc trực tràng bị giãn và kéo xuống dưới hậu môn gây nên tình trạng sa trực tràng.

Ngoài một số biến chứng hay gặp như đã kể trên. bênh táo bón mạn tính còn là nguyên nhân  làm nặng lên của các bệnh toàn thân mạn tính như đái tháo đường, xơ gan,cao huyết áp, tim mạch…

6, Cách chăm sóc và điều trị bệnh nhân bị táo bón mãn tính

Hầu hết việc điều trị táo bón có thể thực ngay tại nhà. Người bệnh bị táo bón là điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống bao gồm:

  • Tăng lượng chất xơ trong khẩu phần ăn bằng cách ăn những thức ăn từ rau xanh, hoa quả, thực phẩm có nhiều chất xơ,…giúp tạo trọng lượng cho phân làm giảm thời gian vẫn chuyển thức ăn chất cặn bã trong lòng ruột ngoài ra ăn nhiều rau xanh, hoa quả bổ sung rất nhiều vitamin làm tăng sức bền cho đường tiêu hoá.
  • Tăng cường uống nước: Người bị táo bón mãn tính thì cần phải uống ít nhất 1,5 lít nước một ngày. Uống đủ nước có tác dụng làm cho phân trở nên mềm hơn dễ được đào thải hơn ra ngoài cơ thể. Đồng thời cung cấp đủ lượng nước để thanh lọc loại bỏ chất độc ra khỏi cơ thể
  • Tập thể dục thường xuyên: Tập những bài tập thể dục mang tính nhẹ nhàng toàn thân đặc biệt là vùng bụng sẽ kích cho ông tiêu hoá hoạt động co bóp nhịp nhàng và mạnh mẽ hơn. Thúc đẩy quá trình tiêu hoá và bài xuất. Mỗi ngày nên dành ra 30 – 60 phút luyện tập.
  • Hình thành thói quen đi vệ sinh sẽ làm cho cơ thể quen với nhịp đó. Thường chọn đi vệ sinh sau bữa ăn.
  • Nếu đã thực hiện các phương pháp trên mà không cải thiện thì chuyển sang sử dụng thuốc nhuận tràng. Thuốc nhuận tràng thẩm thấu và kích thích nên được sử dụng như chiến lược trong việc điều trị táo bón mạn tính. Việc sử dụng thuốc cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên ngành.
  • Liệu pháp phục hồi sinh học bằng việc sử dụng các phương pháp làm phục hồi thần kinh cơ để giúp cho trực tràng lấy lại được cảm giác và chức năng bình thường.
  • Điều trị phẫu thuật: can thiệp phẫu thuật là lựa chọn cuối cùng trong việc điều trị táo bón mãn tính ở những bệnh nhân có nguy cơ gây biến chứng cao hoặc là làm ảnh hưởng lớn các bệnh mạn tính trước đó.
Cách chăm sóc và điều trị bệnh nhân bị táo bón mãn tính
Cách chăm sóc và điều trị bệnh nhân bị táo bón mãn tính

7, Các biện phòng ngừa táo bón mãn tính cho mọi lứa tuổi

Bệnh táo bón mạn tính là một bệnh có khả năng phòng ngừa khá hiệu quả. Phòng bệnh luôn có ý nghĩa và hiệu quả hơn việc chữa bệnh. Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa , hạn chế nguy cơ bị táo bón mạn tính:

  • Tăng thêm vào khẩu phần ăn những loại thực phẩm giàu chất  bao gồm đậu, rau xanh, trái cây – củ (chuối, đu đủ, bơ, ngô, khoai lang…), ngũ cốc nguyên hạt.Hạn chế ăn thức lượng chất xơ thấp như thực phẩm đóng hộp, sản phẩm từ sữa và thịt, thức ăn nhanh, rượu bia
  • Uống nhiều nước, tránh để cơ thể bị mất nước. Cần ít nhất uống 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày.
  • Chăm chỉ tập luyện thể dục thường xuyên.
  • Không cố gắng nhịn đi đại tiện. Nên hình thành thói quen đi đại tiện vào một khoảng thời gian phù hợp trong ngày chẳng hạn sau bữa ăn hay sáng sau khi ngủ dậy.
  • Tập cho trẻ em có thói quen ăn uống ngay từ nhỏ. Chế độ ăn nhiều rau ranh và hoa quả để bổ sung chất xơ và cung cấp đủ lượng vitamin giúp cơ thể phát triển.

8, Các câu hỏi thường gặp

8.1. Táo bón mạn tính có nguy hiểm không?

Táo bón mãn tính không trực tiếp gây tử vong được nhưng lại để lại rất nhiều hậu quả ảnh hưởng đến quá trình sống, sinh hoạt và làm việc của bạn. Ngoài ra, táo bón mạn tính có thể gây ra nhiều biến chứng như ung thư hậu môn trực tràng là một nguyên nhân gây tử vong hàng đầu.

8.2. Bị táo bón mãn tính có khỏi hoàn toàn được không?

Nếu nguyên nhân gây ra tình trạng táo bón mạn tính của bạn đang mắc phải là những nguyên nhân do các nguyên nhân đến từ ăn uống và lối sống thì việc thay đổi thói ăn uống, lối sống sinh hoạt một cách hợp lý thì thì trạng táo bón sẽ đỡ dần và có thể kiểm soát được. Nếu nguyên nhân gây ra tình trạng táo bón mạn tính là do các bệnh lý tại đường tiêu hoá cũng như toàn thân chỉ có thể được chữa khỏi hoàn toàn khi đã giải quyết triệt để các nguyên nhân.

8.3. Có nên sử dụng thuốc nhuận tràng thường xuyên khi điều trị táo bón mãn tính không?

Thuốc nhuận tràng hoạt động với nhiều cơ chế khác nhau và hiệu quả đem lại cũng khác nhau. Một số thuốc nhuận tràng rất lành tính nhưng cũng có một số thuốc gây nên nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng. Vì vậy trước khi uống thuốc nhuận tràng bạn nên tham khảo tư vấn thật kỹ của bác sĩ để có những lời khuyên thật phù hợp với loại thuốc bạn đang dùng và tình trạng táo bón mạn tính bạn đang mắc phải.

8.4. Phụ nữ mang thai bị táo bón mạn tính xử trí như thế nào?

Phụ nữ mang thai bị táo bón mạn tính xử trí như thế nào?
Phụ nữ mang thai bị táo bón mạn tính xử trí như thế nào?

Việc xử trí đúng táo bón mãn tính ở phụ nữ mang thai là điều hết sức cần thiết để tránh ra những tình trạng đáng tiếc cho mẹ và con.

  • Các bà bầu nên thêm các thực phẩm nhiều chất xơ hơn vào trong bữa ăn.
  • Uống nhiều nước hơn uống đủ lượng 2,5 – 3 lít mỗi ngày để dễ đi ngoài hơn.
  • Tư thế đi ngoài nghiêng người về phía trước và chống hai khuỷu tay lên đùi.
  • Nên chọn các môn thể thao nhẹ nhàng như đi bơi, đi bộ, yoga trong thời gian có thai.
  • Việc sử dụng thuốc nhuận tràng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Trên đây là những kiến thức cần thiết về bệnh táo bón mãn tính mà chúng tôi muốn cung cấp đến các bạn. Mong rằng qua bài viết này các bạn sẽ có cái nhìn thật đúng đắn và biết cách phòng tránh bệnh này cho bản thân và mọi người xung quanh. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh!

Xem thêm:

TOP 7 thực phẩm chức năng bổ sung chất xơ tốt nhất hiện nay

[Review] Cách xoa bụng để chữa táo bón cho trẻ em hiệu quả nhất

Ngày viết:
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *