Sa trực tràng là gì, có khác trĩ không? Nguyên nhân, cách phòng ngừa

Sa trực tràng là một bệnh lý ngoại khoa được phát hiện từ rất lâu. Để hiểu rõ hơn về căn bệnh này, mời các bạn cùng tham khảo bài viết dưới đây của Hemono nhé.

Sa trực tràng là gì, có phải là trĩ không? Nguyên nhân, cách điều trị
Sa trực tràng là gì, có phải là trĩ không? Nguyên nhân, cách điều trị

1. Bệnh lý sa trực tràng là gì?

Định nghĩa: Sa trực tràng là bệnh lý đường tiêu hóa mà phần niêm mạc của ống trực tràng bị sa ra bên ngoài phía ống hậu môn hoặc ra ngoài khỏi hậu môn, thậm chí có thể có trường hợp nặng là niêm mạc trực tràng bị lộn hoàn toàn ra phía bên ngoài hậu môn.

Dịch tễ học: bệnh sa trực tràng có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào nhưng thường gặp nhất với các đối tượng là trẻ em hoặc người lớn tuổi.

2. Nguyên nhân gây bệnh sa trực tràng là gì?

Sa trực tràng có thể là hậu quả của các nhóm nguyên nhân sau:

Các yếu tố gây tăng đột ngột áp lực phía bên trong của ổ bụng hay tăng áp lữu kéo dài:

  • Tình trạng ỉa chảy kéo dài, hoặc ở những trẻ em mắc bệnh ho gà.
  • Tình trạng táo bón xảy ra thường xuyên, những người bị bí đái làm cho ruột già hoặc bàng quang căng to, làm áp lực trong ổ bụng tăng cao, bụng chướng căng có xu hướng đẩy ruột xuống bên dưới.
  • Những người có tính chất công việc nặng, thường xuyên phải gánh vác vật nặng hay duy trì một tư thế quá lâu.

Các yếu tố nguyên nhân làm bệnh nhân phải rặn nhiều:

  • Bệnh nhân táo bón kéo dài, bệnh trĩ mãn tính
  • Bệnh lý viêm trực tràng, khối u lành hay ác tính vùng trực tràng, polyp trực tràng,…

Các yếu tố bất thường về giải phẫu hậu môn trực tràng bẩm sinh hay mắc phải:

  • Túi cùng Douglas bị co kéo quá mức, xuất hiện và phát triển mạc treo trực tràng, đại tràng sigma dài hơn bình thường, xương cùng cụt bị cong quá mức về phía trước,…

Các yếu tố nguyên nhân làm ảnh hưởng tới chức năng treo giữ hậu môn trực tràng:

  • Suy giảm chức năng và sức căng co của cơ thắt hậu môn trực tràng, giãn cơ căng đáy chậu,… những yếu tố này làm cho trực tràng không được giữ vững ở vị trí giải phẫu mà dễ bị sa xuống bên dưới quá mức gây sa trực tràng.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng sa trực tràng là gì?
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng sa trực tràng là gì?

3. Phân loại sa trực tràng theo mức độ tổn thương giải phẫu bệnh

Tùy vào mức độ tổn thương về mặt giải phẫu bệnh người ta chia sa trực tràng thành các thể như sau:

  • Thể bệnh lý sa niêm mạc trực tràng đơn thuần: ở thể bệnh này chỉ có niêm mạc của phần hậu môn và ống trực tràng bị sa ra bên ngoài lỗ hậu môn. Khối sa có kích thước không quá lớn, thường có màu đỏ tươi và ở giữa tập trung nhiều niêm mạc chui ra từ lỗ.
  • Thể bệnh lý sa niêm mạc trực tràng toàn bộ: trong thể này phần niêm mạc của trực tràng sẽ bị lồi toàn bộ ra khỏi ống hậu môn. Với trường hợp này, ống hậu môn có thể vẫn bình thường hoặc sa ra ngoài cùng niêm mạc trực tràng. Phần lồi ra cũng thường có màu đỏ tươi và cong ra phía sau do các cơ xung quanh và dây chằng xung quanh bị co quá mức.
  • Thể bệnh lý sa niêm mạc trực tràng kết hợp với tình trạng thoát vị: là tình trạng sa trực tràng kèm theo túi cùng douglas cũng bị kéo ra ngoài. Khi túi cùng bị kéo ra ngoài thì sẽ tạo ra một khoảng trống làm cho ruột dễ chui xuống gây thoát vị. Một khi ruột xuống mà không lên được thì sẽ gây thoát vị nghẹt có nguy cơ hoại tử ruột.

4. Dấu hiệu lâm sàng của sa trực tràng là gì?

Tùy theo từng thể bệnh lý mà sa trực tràng sẽ có những biểu hiện đặc trưng khác nhau. Cụ thể như sau:

  • Thể sa niêm mạc trực tràng đơn thuần: phần niêm mạc trực tràng bị sa ra ngoài sẽ tạo thành một túi có hình khối, màu đỏ tươi hoặc hơi sẫm . từ lỗ hậu môn sẽ bắt đầu có những lớp niêm mạc bị sa ra nối liền tới vùng lỗ giữa tạo thành hình nan hoa. Trong các trường hợp mà túi sa bị viêm nhiễm thì có thể mưng mủ trắng vàng, chảy máu hay tạo giả mạc ở bên ngoài.
  • Thể sa niêm mạc trực tràng toàn bộ: phần niêm mạc sa ra ngoài tạo thành túi có hình trụ dài cong ra phía sau như hình quả chuối. Túi sa có màu hồng đỏ láng bóng và hơi ướt. Phần niêm mạc không còn xếp hình nan hoa nữa mà chuyển sang nằng song song với nhau từ lỗ hậu môn. ở giữa phần hậu môn và túi sa lồi có thể có một đoạn ngấn ngăn cách. Trường hợp sa toàn bộ mức độ nặng thì ngấn ngăn này sẽ mất đi tạo thành một vùng bệnh lý liên tục.
  • Thể sa niêm mạc trực tràng kết hợp với thoát vị: bên cạnh khối sa lồi của niêm mạc trực tràng thì ở phía trước cũng xuất hiện thêm một khối lồi. Khi thăm khám bác sĩ đẩu khối lồi đấy thì thấy phần ruột dễ bị đẩy lên. Bệnh nhân rặn hay ho thì khối đó lại phồng trở lại.
Biểu hiện của bệnh lý sa trực tràng
Biểu hiện của bệnh lý sa trực tràng

5. Bệnh lý sa trực tràng có nguy hiểm không?

Nói về mức độ nguy hiểm thì sa trực tràng không phải một bệnh lý nguy hiểm đe dọa đến tính mạng người bệnh. Tuy nhiên nếu người bệnh chủ quan và bệnh không được can thiệp điều trị sớm thì rất dễ dẫn tới một số biến chứng như:

  • Biến chứng chảy máu vùng khối sa lồi: chảy máu thường là hậu quả của tình trạng viêm nhiễm vùng niêm mạc bị sa ra ngoài gây tổn thương các mạch máu. Trong trường hợp bệnh nhân bị trĩ thì tình trạng chảy máu hay gặp hơn.
  • Khối sa bị nghẹt: tình trạng này xảy ra do cơ thắt hậu môn co thắt quá mức làm cho lượng máu lưu thông qua đó bị cản trở. Khi khối sa lồi không được nuôi dưỡng rất có nguy cơ bị hoạt tử, bệnh nhân có thể đau dữ dội.
  • Thoát vị nghẹt: khi ruột chui xuống vùng khe túi cùng mà không thể chui lên được. Các cơ và dây chằng vùng đó co thắt làm thắt chặt rất dễ gây hoại tử ruột.

6. Phân biệt bệnh sa trực tràng và bệnh trĩ như thế nào?

Về mặt giải phẫu và sinh lý bệnh thì bản chất của hai bệnh này là hoàn toàn khác nhau, tuy nhiên triệu chứng biểu hiện trên lâm sàng lại gần như tương tự. Đôi khi người ta chẩn đoán nhầm hai bệnh này sẽ dẫn tới xử trí và điều trị sai phác đồ, khi đó bệnh không được cải thiện mà thậm chí còn gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm hơn. Việc phân biệt hai bệnh này được dựa và các tiêu chuẩn sau:

  • Độ tuổi mắc bệnh: bệnh sa trực tràng phần lớn gặp ở trẻ em nhỏ (sa trực tràng bẩm sinh) hoặc những người già khi các thớ gân cơ vùng hậu môn trực tràng bị teo nhẽo. Còn bệnh trĩ phổ biến hơn, ít gặp ở trẻ nhỏ, gặp nhiều ở lứa tuổi lao động do có nhiều yếu tố nguy cơ.
  • Sự khác nhau ở dấu hiệu chảy máy: chảy máy khi đi đại tiện là triệu chứng chính và rất hay gặp ở bệnh nhân trĩ, máu chảy đỏ tươi và cuối bãi, chảy máu nhiều mức độ khác nhau. Đối với những bệnh nhân sa trực tràng thì dấu hiệuc hảy máu lại không đặc hiệu như vậy, bệnh nhân chỉ bị chảy máu khi địa tiện khi khối sa bị nhiễm trùng dễ tổn thương chảy máu hoặc có bệnh trĩ kèm theo.
  • Sự khác nhau ở khối sa lồi: khối sa lồi của niêm mạc trực tràng ra bên ngoài lỗ hậu môn là một dấu hiệu điển hình và giá trị để chẩn đoán bệnh sa trực tràng, khối sa lồi to và có lộ phần niêm mạc trực tràng theo nhiều các khác nhau. Còn đối với bệnh trĩ chỉ gặp khối sa lồi nhỏ trong trường hợp trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp mức độ vừa trở đi. Nếu alf trĩ nội hay trĩ mưc độ nhẹ thì chưa có dấu hiệu khối lồi ra ngoài như sa trực tràng. Trong khối sa của trĩ cũng không có niêm mạc trực tràng.
  • Kiểm tra bằng các phương pháp can thiệp phối hợp như nội soi, siêu âm,… cũng có thể phát hiện được những yếu tố nguy cơ của từng bệnh: bệnh sa trực tràng thường có kèm theo sự teo hoặc nhão hoặc dị dạng bất thường của gân cơ vùng hố chậu. Còn trĩ thì thường không có các tổn thương đó mà chỉ có sự giãn nở quá mức của các búi tĩnh mạch trĩ vùng hậu môn trực tràng.
  • Ngoài ra để chẩn đoán chính xác bệnh thì cần phải dựa và những yếu tố nguy cơ của từng bệnh nhân để chẩn đoán sát thực tế, tiền sử những bệnh lý mắc phải trước đó,…
Cách phân biệt sa trực tràng và bệnh trĩ
Cách phân biệt sa trực tràng và bệnh trĩ

7. Điều trị bệnh lý sa trực tràng như thế nào?

  • Đối với sa trực tràng ở trẻ em: chủ yếu bệnh sa trực tràng là do các cơ vùng tầng sinh môn hay cơ thắt hậu môn bị yếu hay nhão bất thường. Trường hợp trẻ em thường không cần can thiệp điều trị quá nhiều, chỉ cần đẩy lên là có thể cải thiện được tình trạng sa trực tràng. Trường hợp nặng nếu khối thoát vị bị nghẹt thì có thể dùng adrenalin để tẩm bông gạt kèm khối sa lồi làm cho khối đó co bớt lại rồi mới đẩy lên.
  • Đối với sa trực tràng ở người lớn: thường can thiệp điều trị ngoại khoa với một số phương pháp như:
  • Khâu vòng cơ thắt: khi cơ thắt bị nhão và sa lồi cùng niêm mạc, người ta thường khâu cơ thắt treo thành vòng để vừa giữ trương lực cơ thắt vừa giữ được niêm mạc trực tràng.
  • Khâu phục hồi các cơ vùng đáy chậu.
  • Khâu phục hồi chức năng cơ năng hậu môn và các cơ vùng tầng sinh môn.
  • Cắt bỏ vùng khối niêm mạc trực tràng sa lồi. Sau đó khâu phục hồi cơ thắt trong và cơ thắt ngoài.
  • Cắt bỏ vùng khối niêm mạc trực tràng sa lồi, sau đó khâu phục hồi cơ thắt và phục hồi sức treo túi cùng Douglas.
  • Treo vùng trực tràng vào phần ụ nhô.
  • Treo trực tràng cố định vào thành trước của ổ bụng.
  • Treo cố định trục tràng vào phần xương cùng và một phần túi cùng.
  • Cố định phần trực tràng vào chậu hông bé.

8. Làm thế nào để phòng chống bệnh sa trực tràng?

  • Nâng cao ý thức của người dân trong cộng đồng: giúp họ hiểu hơn về bệnh và các nguyên nhân gây bệnh để tránh các tình trạng táo bón, rặn nhiều, công việc không phù hợp, bí đái,… hoặc nếu có thì phải can thiệp điều trị bệnh sớm.
  • Khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào thì mọi người cũng cần đến bác sĩ để được khám sớm, tránh gặp phải các biến chứng nặng nề hơn.
  • Khám sức khỏe định kỳ và toàn diện để phát hiện và điều trị bệnh kịp thời, tránh gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng.
  • Trên đây là một số thông tin về bệnh sa trực tràng. Hy vọng các bạn sẽ tham khảo và hiểu thêm về căn bệnh này nhé.

Xem thêm:

Đau rát hậu môn là bệnh gì? Nguyên nhân và cách giảm đau tại nhà

Ngày viết:
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *