Tình trạng đi ngoài phân sống ở trẻ là gì, có nguy hiểm không? Cách xử trí

Đi ngoài phân sống là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ. Tuy không quá mức nguy hiểm nhưng nếu không phát hiện và xử lý đúng cách sẽ để lại nhiều ảnh hưởng về sau cho trẻ. Vậy đây là tình trạng gì, nguyên nhân và cách xử trí ra sao, bạn đọc theo dõi bài viết dưới đây của Hemono nhé. 

Trẻ đi ngoài phân sống là như thế nào? Biểu hiện, nguyên nhân và cách xử trí
Trẻ đi ngoài phân sống là như thế nào? Biểu hiện, nguyên nhân và cách xử trí

1. Tình trạng đi ngoài phân sống ở trẻ là gì?

Đi ngoài ra phân sống là một trong những tình trạng rất hay gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là những trẻ ở giai đoạn nhũ nhi và mẫu giáo do các chức năng hệ tiêu hoá của trẻ chưa hoàn thiện và dễ bị ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài. Đây cũng là nguyên nhân khiến trẻ chậm lớn, còi xương, suy dinh dưỡng. Tình trạng này kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển khoẻ mạnh của hệ tiêu hoá mà còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác của trẻ cũng như sự phát triển toàn diện về cả trí não và thể chất. Chính vì vậy phụ huynh khi chăm sóc trẻ cần quan sát kỹ tình trạng đi ngoài của bé để biết cách xử lý kịp thời và đúng cách.

Đi ngoài phân sống là tình trạng trẻ ăn cái gì thì đi ngoài ra cái đó, các chất dinh dưỡng khi ăn chỉ được tiêu hoá một phần. Đây được xem như là một biểu hiện của rối loạn tiêu hoá, rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột.

Khi nghi ngờ trẻ đi ngoài phân sống có thể làm thêm xét nghiệm cặn dư phân tìm cặn tinh bột, cellulose, hạt mỡ, chất đạm ở trong phân do chưa được tiêu hoá hoàn toàn khi đi qua ống tiêu hoá.

2. Phân sống màu gì? Cách nhận biết trẻ đi ngoài phân sống?

Do thiếu lợi khuẩn và các enzym cần thiết, thức ăn không được tiêu hoá triệt để dẫn tới tình trạng trẻ đi ngoài phân sống. Tình trạng này thường xuất hiện hơn khi mẹ cho trẻ ăn các thức ăn lạ, khó tiêu.

Màu sắc đặc trưng nhất của phân sống ở trẻ em giống như màu dưa cải, phân có màu vàng ngả qua xanh. Tình trạng của trẻ cũng có thể dễ dàng được nhận biết qua 4 dấu hiệu điển hình như: Trẻ bị đầy hơi, đi ngoài phân lỏng/sệt, phân nhiều nhầy, phân xanh, lợn cợn hạt thức ăn được đào thải còn nguyên hình dạng. Cụ thể các triệu chứng xuất hiện như sau:

  • Biểu hiện đầu tiên mẹ thường thấy ở trẻ là trẻ bị đầy hơi, đau bụng nên quấy khóc nhiều. Do thức ăn không được tống ra ngoài khiến trẻ nặng bụng, đầy bụng, khó chịu và quấy khóc. Ngoài ra, thức ăn chưa được tiêu hoá sẽ bị lên men bởi các vi khuẩn có hại, sinh ra nhiều độc tố. Các độc tố sinh ra có thể là khí hơi hoặc các chất độc khác tạo nên cơn co thắt tiêu hóa khiến trẻ bị đau bụng.
  • Tình trạng phân của trẻ có thể lỏng hoặc sền sệt. Do thức ăn chưa được tiêu hóa khi tới đại tràng sẽ làm tăng áp suất thẩm thấu trong lòng ruột, dẫn tới kéo nước từ tế bào vào lòng ruột để cân bằng áp suất thẩm thấu. Vì vậy, nước và chất dinh dưỡng được tống ra ngoài theo phân nên gây hiện tượng đi ngoài phân lỏng, sền sệt.
  • Màu sắc phân thường thay đổi từ vàng ngả sang xanh, phân lợn cợn hạt là những dấu hiệu điển hình khi trẻ đi ngoài phân sống. Các chất dinh dưỡng muốn được hấp thu qua đường tiêu hoá phải cần có các enzym phân cắt. Khi thiếu hụt enzym, thức ăn sẽ ra ngoài theo phân, có thể thấy nguyên hình dạng và màu sắc thức ăn trong phân.
  • Muối mật có màu xanh đặc trưng, có vai trò chuyển hoá chất béo trong thức ăn. Muối mật và sắc tố mật cùng thức ăn di chuyển xuống đại tràng được các vi khuẩn tại đây biến đổi thành màu vàng, vì vậy phân sẽ có màu vàng. Do rối loạn tiêu hoá, thiếu lợi khuẩn nên sắc tố mật không được chuyển sang màu vàng, giữ nguyên màu xanh ban đầu và thải ra ngoài theo phân.
  • Trẻ đi ngoài phân nhiều nhầy và phân có thể xuất hiện máu. Nguyên nhân là do chất nhầy có tác dụng bảo vệ niêm mạc ruột của trẻ. Chất nhầy không chỉ hấp phụ độc tố mà còn ngăn cản sự tấn công của vi khuẩn và độc tố của vi khuẩn. Khi trẻ rối loạn tiêu hoá, niêm mạc ruột của trẻ bị kích thích làm tăng sinh chất nhầy nhằm mục đích bảo vệ. Điều đó làm phân của trẻ nhiều chất nhầy hơn.

Đối với những trẻ có hậu môn mỏng, dễ bị tổn thương, nếu bé đi ngoài phân sống dài ngày có thể khiến niêm mạc hậu môn của trẻ bị loét, rách và có nhầy máu. Điều này lý giải nguyên nhân đi ngoài phân sống có máu ở một số trẻ.

Tình trạng phân khi trẻ đi ngoài phân sống
Tình trạng phân khi trẻ đi ngoài phân sống

3. Nguyên nhân khiến trẻ đi ngoài phân sống

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ đi ngoài phân sống trong đó nguyên nhân chủ yếu là do cho trẻ ăn uống thiếu khoa học. Nhiều mẹ thường xây dựng cho con chế độ dinh dưỡng mất cân bằng với nhiều chất đạm và chất béo với mong muốn con lớn nhanh. Tuy nhiên những chế độ ăn như vậy rất dễ khiến cho trẻ đi ngoài phân sống.

Sử dụng kháng sinh liên tục, dài ngày cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ đi ngoài phân sống. Do kháng sinh không phân biệt được vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại nên khi tiêu diệt vi khuẩn có hại, kháng sinh vô tình tiêu diệt vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Những vi khuẩn này sống cộng sinh và tác dụng hỗ trợ hệ tiêu hoá của trẻ, khi bị tiêu diệt sẽ gây hậu quả là tình trạng loạn khuẩn đường ruột, trẻ sẽ đi ngoài phân sống.

Trẻ bị suy dinh dưỡng thiếu nguyên liệu tổng hợp enzym tham gia quá trình tiêu hoá và hấp thu thức ăn. Ngoài ra, môi trường không đảm bảo vệ sinh khiến trẻ dễ bị virus, vi khuẩn, nấm mốc,… tấn công làm hệ miễn dịch của trẻ bị suy giảm. Từ đó, trẻ dễ mắc các bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa và có thể phải sử dụng kháng sinh. Chính vì vậy hệ tiêu hoá của trẻ càng ngày càng bị tổn thương, trẻ trở nên chán ăn, chậm lớn và còi xương.

4. Trẻ đi ngoài phân sống có nguy hiểm không?

Nếu trẻ đi ngoài phân sống 1-3 lần một ngày thì không đáng lo. Mẹ nên chú ý thay đổi chế độ ăn phù hợp giúp trẻ hồi phục. Với trẻ sơ sinh đang bú mẹ hoàn toàn mà đi ngoài phân sống trong vòng 3 tháng đầu sau sinh nhưng vẫn tăng cân đều và cân nặng đạt thì không cần quá lo lắng. Tình trạng này sẽ hết dần, sau 2-3 tháng trẻ sẽ tự phục hồi và khỏe mạnh.

Nếu trẻ đi ngoài phân sống nhiều lần, có biểu hiện thiếu nước mẹ nên chú ý bù nước và điện giải cho bé đồng thời chú ý theo dõi số lượng phân và số lần đi ngoài để phát hiện sớm trong trường hợp trẻ bị tiêu chảy cấp.

5. Trẻ sơ sinh đi ngoài phân sống nên ăn uống gì và kiêng gì?

Các bà mẹ nên chú ý cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Với những mẹ không có sữa hoặc sữa mẹ không đủ cho con bú có thể cho con ăn một số loại sữa công thức. Tuy nhiên sữa công thức có nhiều loại hãy  lựa chọn sữa phù hợp, tương ứng với độ tuổi của trẻ để đảm bảo trẻ dễ hấp thu hơn.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm hãy cho trẻ ăn từ từ ít một, ăn cháo bột xay từ loãng đến đặc để trẻ tập thích nghi dần. Thức ăn cho trẻ nên nấu nhừ, băm nhỏ để trẻ dễ tiêu hoá.

Nên ăn thực phẩm dễ tiêu hoá giàu dinh dưỡng như cháo bột, cháo ninh nhừ kết hợp với thịt gà hoặc thịt lợn xay hoặc băm kỹ. Thêm vào bát bột cà rốt, khoai tây, bí đỏ… vừa đảm bảo dinh dưỡng và vitamin vừa tạo màu sắc bắt mắt giúp trẻ thích ăn hơn. Nên hạn chế và kiêng đồ ăn có vị tanh như cá, tôm, cua, lươn… Khi phân trở lại bình thường có thể cho trẻ ăn lại tất cả các thực phẩm trên.

Trẻ di ngoài ra phân sống nên có chế độ dinh dưỡng như thế nào?
Trẻ di ngoài ra phân sống nên có chế độ dinh dưỡng như thế nào?

6. Xử trí khi trẻ đi ngoài phân sống nhiều lần trong ngày

  • Khi trẻ đi ngoài phân sống mẹ không quá lo lắng. Hãy tìm hiểu nguyên nhân để tìm cách điều chỉnh. Nếu trẻ đi ngoài phân sống do đang điều trị kháng sinh có thể cho bé bổ sung thêm vi sinh. Trẻ trên 6 tháng có thể ăn bổ sung sữa chua vừa giúp bổ sung lợi khuẩn cho hệ tiêu hoá vừa kích thích sự thèm ăn của trẻ. Phụ huynh cũng nên lưu ý khi muốn dùng bất cứ sản phẩm nào cho trẻ cũng cần có sự tư vấn của bác sĩ, dược sĩ hoặc người có chuyên môn để lựa chọn loại sản phẩm phù hợp nhất với bé.
  • Thay đổi chế độ ăn nếu trẻ đi ngoài phân sống nếu nguyên nhân là do chế độ ăn không hợp lý.
  • Đưa trẻ đến các cơ sở y tế để điều trị nếu trẻ đi ngoài ra máu hoặc đi tiêu trên 10 lần trong ngày. Trong trường hợp bố mẹ không tìm được nguyên nhân khiến trẻ đi ngoài phân sống hoặc không biết cách xử lý, hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được điều trị kịp thời, an toàn.

7. Phân biệt đi ngoài phân sống và tiêu chảy

Như đã trình bày ở trên, để nhận biết trẻ đi ngoài phân sống, các mẹ có thể dễ dàng nhận biết qua 4 dấu hiệu chính như:

  • Trẻ bị đầy hơi, đi ngoài phân lỏng/sệt
  • Phân nhiều nhầy
  • Phân ngả từ vàng sang xanh như màu dưa cải
  • Phân lợn cợn hạt thức ăn được đào thải còn nguyên hình dạng

Rất nhiều mẹ khi thấy con đi ngoài phân sống đã nhầm tưởng rằng con bị tiêu chảy và vội vàng cho con uống thuốc cầm tiêu. Tuy nhiên khi trẻ đi ngoài phân sống thì chưa cần uống thuốc cầm vội mà cha mẹ nên thay đổi chế độ ăn uống của trẻ và bổ sung men vi sinh là đủ.

Vậy để phân biệt được khi nào trẻ bị tiêu chảy và khi nào trẻ đi ngoài phân sống thì phụ huynh cần nắm rõ các đặc điểm của từng bệnh.

Để nhận biết trẻ bị tiêu chảy, phụ huynh có thể dựa vào các dấu hiệu đặc trưng của bệnh như:

  • Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là tình trạng trẻ đi ngoài nhiều lần, có thể đi té re toé nước hoặc đi ngoài phân có nhầy bọt, nhiều nước, phân có thể có mùi khăm khẳm, hoặc đi ngoài ra máu.
  • Trẻ chán ăn, bỏ bú, nặng có thể bỏ chơi, mệt mỏi.
  • Trẻ bị mất nước và các chất điện giải do tiêu chảy nhiều lần kèm nôn ói.

8. Một số câu hỏi liên quan

8.1. Trẻ đi ngoài phân sống có nên ăn sữa chua không?

Trẻ đi ngoài phân sống nguyên nhân chủ yếu là do chế độ ăn uống thiếu khoa học mà mẹ xây dựng cho trẻ hoặc rối loạn tiêu hoá do mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột hay thiếu enzym phân giải thức ăn do cơ thể chưa phát triển toàn diện. Vì vậy, mẹ cũng có thể bổ sung sữa chua cho trẻ trên 6 tháng tuổi để cung cấp lợi khuẩn có lợi cho hệ tiêu hoá và kích thích sự thèm ăn cho trẻ.

Lý do có thể chọn sữa chua là bởi sữa chua có rất nhiều lợi khuẩn tốt cho hệ tiêu hoá của trẻ như: Bifidobacterium, Lactobacillus,…

  • Ở ruột già, 90% lợi khuẩn là Bifidobacterium có vai trò quan trọng trong hệ tiêu hoá như: bảo vệ ruột khỏi các tác nhân có hại như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng…tấn công vào đường ruột của trẻ. Lợi khuẩn khi được bổ sung sẽ giúp trẻ ăn ngon miệng hơn và hấp thu các chất dinh dưỡng tốt hơn. Các lợi khuẩn này còn giúp phòng ngừa tiêu chảy, táo bón và các bệnh ở hệ tiêu hoá của trẻ.
  • Lactobacillus Acidophilus là chủng lợi khuẩn phổ biến nhất trong sữa chua. Chúng có vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hoá thức ăn bởi Lactobacillus Acidophilus tạo ra các acid lactic và hydro peroxide giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn có hại. Ngoài ra, chúng còn có vai trò to lớn trong việc làm giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng, tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch và ngăn ngừa nhiễm trùng nấm men ở âm đạo.
Ăn sữa chua sẽ giúp cải thiện tình trạng đi ngoài phân sống ở trẻ nhỏ
Ăn sữa chua sẽ giúp cải thiện tình trạng đi ngoài phân sống ở trẻ nhỏ

8.2. Trẻ sơ sinh đi ngoài phân sống bao lâu thì khỏi?

Trẻ đi ngoài phân sống 1-3 lần/ngày, phân lợn cợn, sệt hoặc lỏng, nhiều nhầy và ngả từ vàng sang xanh, không có sốt kèm nhầy máu thì không đáng lo ngại. Lúc này, mẹ chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn của con, cho trẻ ăn chín uống sôi. Ngoài ra, mẹ cũng nên giảm khẩu phần ăn của con xuống, cân bằng lại các nhóm dinh dưỡng, bổ sung lợi khuẩn và kẽm cho trẻ. Các mẹ có thể xử trí cho trẻ ở nhà và tùy vào thể trạng, sức đề kháng hiện có của bé mà mỗi bé có thời gian bình phục khác nhau, thường sau vài ngày bé sẽ đi phân bình thường trở lại.

8.3. Trẻ đi ngoài phân sống kèm sốt, máu nhầy là bị làm sao?

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ đi ngoài phân sống kèm máu nhầy. Trẻ đi ngoài phân sống có sốt và máu nhầy khả năng trẻ nhiễm khuẩn rất cao. Ba mẹ khi chăm sóc trẻ thấy trẻ có các tình trạng trên cần đưa trẻ đến bác sĩ để điều trị kịp thời và đúng cách, tránh tình trạng để trẻ ở nhà tự điều trị có thể để lại nhiều biến chứng đáng tiếc cho trẻ về sau.

Trên đây là các thông tin quan trọng về tình trạng đi ngoài phân sống ở trẻ em. Bài viết trên chỉ mang tính tham khảo, phụ huynh khi thấy trẻ có các biểu hiện của tình trạng này cần có sự tư vấn của người có chuyên môn, tránh tự cho trẻ dùng các sản phẩm hỗ trợ có thể gây ảnh hưởng xấu đến cơ thể trẻ.

Xem thêm:

Trẻ đi ngoài ra máu là bệnh gì? Chữa trị và chăm sóc bé như thế nào?

Ngày viết:
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *